جلد اول مقدمهای بر شرح مشکلات شاهنامه با عنوان «از دیباچه تا پایان پادشاهی فریدون» در ۱۰۱۷ صفحه با قیمت ۴ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان در بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار راهی بازار کتاب شده است.
در بخشی از پیشگفتار این کتاب میخوانیم: «شرح متن» با «شرح مشکلاتِ متن» تفاوت دارد. شرح، بررسی و گزارشِ نکاتِ مختلف و معنایِ همه یا بیشترِ بیتهای یک متن -آن هم غالباً به ایجاز و اختصار- است ولی در «شرحِ مشکلاتِ متن» فقط به بررسیِ بیتهایی پرداخته میشود که در آن گِرِه و دشواریِ خاصی هست آن هم غالبا با تفصیل و شواهد و ارجاعات و استنادهای متعدد.
نگارنده در تابستان سال ۱۳۹۹ تصمیم گرفت تا کتابی- در حدِ دانش و توانِ اندک خویش- در این باب (شرح مشکلات شاهنامه) تألیف کند. به همین منظور و با توجه به اینکه تشخیص و تعیینِ مشکلاتِ یک متن (از جمله شاهنامه)، هم بسیار مهم و هم دشوار است، نخست دوبار سراسر شاهنامه را به صورتِ مقایسهای(بر اساسِ چند نسخه و چاپ و شرح) خواند و بیتهای دشوار و نیازمند بحث را با دقت در متن و نیز بر پایه آگاهیها و تجاربِ قبلی – که حاصل تقریبا سی سال مطالعه و تحقیق تخصصی در حوزه شاهنامهپژوهی است- استخراج و یادداشت کرد. سپس با مراجعه به مقالات و نقدهایِ مربوط به مسائلِ متنیِ حماسه ملی ایرانی بیتهای دیگری را که از نظر دورمانده بود، بر ابیات قبلی افزود. با این روش که تا آذرماهِ ۱۴۰۲ طول کشید حدودِ هزار و پانصد بیت از سراسرِ شاهنامه یادداشت شد که باید به عنوان مشکلاتِ این متن در سه موضوع، حوزه ضبطها، معانی و خوانشها طرح و بحث شود.
برای اطلاع و توجهِ خوانندگان ارجمند حتما باید اشاره کرد که منظور از مشکلاتِ شاهنامه در این کتاب، بیتهایی است که در آنها نکته دشوار، مهم یا بحثبرانگیز و پرسشسازی به لحاظ ضبط، معنا یا چگونگی خوانش -حداقل از نگاهِ نگارنده- وجود دارد.
در نوشته پشت جلد کتاب میخوانیم: کتاب «مقدمهای بر شرح مشکلات شاهنامه»، بررسی حدود ۱۵۰۰ بیت دشوار و نیازمند بحث حماسه ملّی ایران به لحاظ ضبط، معنا و خوانش است.
در جلد نخست کتاب، ۱۹۸ بیت از آغاز دیباچه تا پایان پادشاهی فریدون بررسی شده است. نویسنده برای بحث درباره این ابیات به عکس دهها نسخه خطی شاهنامه، چاپهای مختلف و شروح متعدد آن کتاب، ترجمه عربی بنداری و بسیاری منابع جانبی دیگر و نیز مقالات تحقیقی مربوط به هر بیت مراجعه کرده و با دیدی انتقادی پیشنهادهایی درباره خوانش و معنای کلمات، عبارات و مصراعهای بحثبرانگیز شاهنامه مطرح کرده است.
منبع: ایسنا

