آیین گرامیداشت روز اسناد ملی و میراث مکتوب با شعار «اسناد ملی، روایت ماندگاری» در تاریخ ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ در سالن همایشهای ساختمان آرشیو ملی ایران برگزار شد.
در این آیین، غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، علیرضا دباغی، معاون اسناد ملی سازمان، شجاع احمدوند، رئیس دانشگاه علامه طباطبایی، احمد مسجدجامعی، عضو شورای اسناد ملی، و سید مهدی طاهری، مشاور رئیس سازمان در امور سازماندهی اطلاعات و فناوریهای نوین، به عنوان سخنران حضور داشتند.
غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان، در سخنان خود بر لزوم تغییر نگاه به سند تأکید کرد و گفت: «نگاه به سند باید تغییر کند. این نکته مهمی است که سند را وارد جامعه کنیم و کارکرد و کاربرد سند در این بافت و ساختار مهم و ارزشمند است، اینجا است که سند میتواند حقایق مختلفی را بر خلاف روایت رسمی به ما نشان دهد. به همین دلیل است که اکنون تاریخ فرودستان در پژوهشهای تاریخی بسیار پررنگ است. این نشان میدهد که تکتک افراد جامعه میتوانند در شکلدهی تاریخ موثر باشند و موثر بودهاند. این وظیفه محققین است که از لابهلای اسناد این حقایق را پیدا کنند.»
وی افزود: «سازمان اسناد و کتابخانه ملی متعلق به همه مردم ایران با هر تفکری است و هر ایرانی، هرکجا که هست، به یک میزان سهم دارد از این سازمان و میتواند بر غنای آن بیفزاید.»
همچنین امیرخانی تصریح کرد: «سازمان اسناد و کتابخانه ملی، پایگاهی امن برای نگهداری اسناد خانوادگی و اسناد دولتی است و وجود یک مرکز مطمئن حفظ اسناد در بزنگاههای تاریخی، به ویژه در روزهای جنگ، مشخص میشود.»
علیرضا دباغی، معاون اسناد ملی سازمان، پاسداشت میراث مکتوب را بر عهده این سازمان دانست و گزارشی از فعالیتهای سال گذشته ارائه داد. وی با بیان اهمیت حفاظت از اسناد ملی و میراث مکتوب، گفت: «در روزهایی که پاسداری و حراست از وجب به وجب این جغرافیای اجدادی، این تمدن نخستین، رسالت است، میراث ملی و میراث مکتوب را فرصت و مجالی دیگر است؛ پاسداشتش وظیفه و فریضه است که بر عهده این سازمان و همکاران متعهد و خبره آرشیو ملی است.»
دباغی فعالیتهای سازمان را در دو محور جاری و توسعهای شامل نگهداری و گسترش اسناد مهم تاریخی تشریح کرد.
احمد مسجدجامعی، عضو شورای اسناد ملی، با تاکید بر ضرورت برگزاری جلسات بیشتر شورای اسناد گفت: «نامگذاری روز اسناد ملی از نخستین نامگذاری روزها است. رهبر شهید برای این نامگذاری نامهای به رئیسجمهور وقت فرستادند.»
وی بر مشارکت همه مردم در ثبت اسناد تأکید کرد و افزود: «اگر امروز میتوانیم از عنوان «خلیج فارس» دفاع کنیم، به دلیل ثبت رسمی آن است. اسناد تاریخی نشان میدهند که نظام شهری، هنر و فعالیتهای اجتماعی در دورههای مختلف شکل گرفته و حتی جزئیاتی مانند مدیریت کارگاهها توسط زنان و حضور خانوادهها در اسناد ثبت شده است.»
شجاع احمدوند، رئیس دانشگاه علامه طباطبایی، با تمرکز بر اهمیت سندشناسی در علوم دیگر، به ویژه علوم سیاسی، گفت: «بیشترین ارتباط رشته علوم سیاسی با اسناد به حوزه تاریخ نگاری اندیشه باز میگردد. مکتب تاریخنگاری اندیشه کمبریج، بهویژه کارهای کوئنتین اسکینر، نشان میدهد که برای فهم معنای تاریخی یک سند، صرفاً توجه به متن کافی نیست؛ بلکه باید بدانیم سند چه کاری را انجام میدهد.»
سیدمهدی طاهری، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، در سخنرانی خود با عنوان «تغییر پارادایمها در بافت آرشیو: گذار به توصیف آرشیوی مبتنی بر بافت» گفت: «امروزه نگاه بافتمدار جایگزین رویکردهای فردی در حوزه آرشیو میشود و حرکت به سمت معنا است. بسیاری از ابزارها و فناوریها ما را محدود میکنند زیرا تلاش دارند ما را از دریچه خودشان به دیدن جهان رهنمود کنند.»
طاهری افزود: «از سال ۲۰۱۷ تحولی در نگاه آرشیوی تجربه کردهایم که باعث تغییر نگاه ما به اسناد و اشیاء آرشیوی شده است؛ هر آرشیو بازتاب فرهنگ یک ملت است و بافتمداری جایگزین رویکردهای فردی شده است.»
در جریان این مراسم، کلیپهایی با محور رهبر شهید انقلاب اسلامی و معرفی آرشیو ملی ایران برای حاضران پخش شد. همچنین برای نخستینبار، بخشهایی از سخنرانی دکتر محمد مصدق در سازمان ملل، در قالب کلیپ تصویری صوتی، به نمایش درآمد.
در حاشیه آیین، نمایشگاههایی با موضوع «دیوارنویسیهای مردمی در محل شهادت حضرت آیتالله خامنهای»، «اسناد جنایتهای جنگی آمریکا و رژیم صهیونیستی در جریان جنگ رمضان» با عکسهایی از وحید حسینی، عکاس جنگ، و «مسئله فلسطین و صهیونیسم در آینه اسناد» برپا شد.
در بخش پایانی، از اهداگران برتر اسناد و آرشیویستهای نمونه تقدیر و تازههای انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران رونمایی شد.
منبع: کتابخانه ملی