بحرانهای سیاسی، اقتصادی، نظامی و اجتماعی میتوانند دستاوردهای فرهنگی، هنری و معماریِ حاصل فکر و اندیشۀ بشر را دچار آسیب و زوال سازند. در طول تاریخ، بیشتر از همه، جنگهای ویرانگر به این آثار صدمه زدهاند، چنانکه حملات مغول به شهرها و کتابخانههای ایران آسیب رساند. ربع رشیدی بزرگترین مجتمع موقوفی علمی و تمدنی ایران در پی رقابتهای درباری و به تحریک رقبا و با همکاری امیران مغول، توسط حکومت ایلخانی برچیده شد و بسیاری دیگر از بخشهای تمدنی ایران ویران گردید.
از سوی دیگر، با غارت آثار باستانی در لباس باستانشناس و بازرگان و مبلغ مسیحی و … (از دورۀ صفویه تا قاجار)، غارتگران موزههای خود را مزیّن به آثار تخت جمشید و … نمودند. آمریکا در تجاوز به عراق، موزۀ بسیار ارزشمند بغداد را غارت کرد.
در تجاوز اسفند ۱۴۰۴ آمریکا و اسرائیل، بیش از ۲۰۰ بنای تاریخی در ایران خسارت جدی دید. هرچند این ویرانیها اغلب با بازسازی قابل ترمیم است، لیکن آسیبهای وارده به سرمایهٔ فکری و نخبگی جامعه به آسانی قابل ترمیم نیست. فرسایش سرمایههای اجتماعی، فرار مغزها، نومیدی نخبگان، زوال مؤسسات خلاق و تأثیرگذار که حاصل تلاش جمعی دوستداران فرهنگ ایران است، قابل جبران نیست.
در طول تاریخ، این واقفان و نیکوکاران بودهاند که حافظان سرمایههای اجتماعی و میراث مکتوب میهن خود بودهاند؛ کسانی که با ساخت دانشگاه و مدرسه و انتشار کتاب، از زوال مؤسسات فرهنگی جلوگیری و به رونق و تعالی آنها یاری رساندهاند.
اینجانب در طول این سی و دو سال همواره کوشیدهام که برای بقای مرکز میراث مکتوب — که مؤسسهای است فرهنگی و معتبر در میان مراکز ایرانشناسی جهان و اغلب آثارش را مؤسسۀ انتشاراتی بریل (هلند) در کتابخانههای آمریکایی و اروپایی توزیع کرده — راهی را برای ماندگاری و ادامهٔ فعالیت و حفظ سرمایهٔ خود بیابم. با خیّرین بسیاری گفتوگو کردهام و همواره از میراث در خطر سخن گفتهام. مرکز پژوهشی میراث مکتوب مؤسسهای است که به پژوهش و انتشار میراث گذشتگان آستین همت بالا زده و در این مسیر خودش با بیش از ربع قرن به میراثی ارزشمند تبدیل شده است. اما این مؤسسه اکنون بهخاطر بحران جنگ در معرض خطر قرار گرفته است. در این شرایط، تنها یاریرسانان فرهنگدوست که همواره در حلقۀ حافظان میراث ایران و اسلام بوده و سهم بسزایی در ترویج میراث ایرانی داشتهاند، میتوانند در شرایط بحرانی، مؤسسات تأثیرگذار را حمایت کنند.
مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب دیگر تنها یک مؤسسۀ انتشاراتی نیست؛ محل تلاقی اندیشههای مفاخر کشور و پناه استعدادهای درخشانی هم شده است که حاصل پژوهشهای خود را به این مؤسسه میدهند تا در نشریاتش منتشر کند. خوشبختانه سازمان انتشاراتی جهانی بریل از همکاری در نشر مجلهای با عنوان «میراث ایرانی» به زبان انگلیسی استقبال کرده و انتشار این مجله میتواند تصویری درست از شکوه تمدن ایران را به جهان نشان دهد.
مرکز میراث مکتوب با اعتبار جهانی خود در دوران شکوفایی و تأثیرگذاری است و امیدوار است که علاقهمندان به تاریخ و فرهنگ ایران برای حفظ و بقای آن مشارکت کنند و نظر و دیدگاه و ابراز همراهی خود را برای بنیانگذار و مدیرعامل این مؤسسه از طریق ایمیل akbar.irany@gmail.com اعلام یا با شمارۀ همکارم شهرام یاری(۰۹۳۹۴۰۷۸۹۲۱) تماس حاصل نمایید.
به قول سعدی بزرگ:
«نام نیکی گر بماند ز آدمیبه کزو ماند سرای زرنگار».
فرهنگدوست عزیز، برای حفظ فعالیتهای میراث مکتوب، یاریگر ما باشید.
اکبر ایرانی