در جغرافیای پهناور ادبیات فارسی، برخی نام‌ها نه فقط به واسطه آثارشان، بلکه به دلیل نقش «معمارگونه» در پیوند میان سنت و مدرنیته اعتبار می‌یابند. سعید حمیدیان، پژوهشگر، مصحح و مترجم تراز اول، بی‌شک یکی از این معماران است.

کسی نیست که دل در گرو فرهنگ و میراث گرانقدر نیاکان داشته باشد و شادروان دکتر دادبه بزرگ‌ را نشناسد. در مدحت او و در وصف خدمات بی‌شمار و عاشقانه‌اش به ساحت مقدّس علم، فلسفه و فرهنگ و ادب پارسی می‌توان رساله‌ای ترتیب داد و دیگران در این باب از عهد حیات او تا به امروز سخن‌های بسیار گفته‌اند.

اسلامی ندوشن در اولین مقالۀ کتاب «ایران چه حرفی برای گفتن دارد؟» سیمای ایران باستان را در چهار محور ترسیم می‌کرد: کشور آفتاب رخشان و آسمان پاک؛ واقع در ناف کره زمین، کم باران از اینکه آفتاب رخشان داشته، خورشید فرمانروا و مهر در نظر مردمش پایگاه خاص یافتند و آسمان صاف‌ضمیر مردمش را به عمق لایتناهی متوجه کرد.

سعدی شیرازی یکی از قله‌های بی‌بدیل زبان و ادبیات فارسی است که آثار او از منظر زبان‌شناختی و بلاغی واجد اهمیت بنیادین‌اند. بررسی زبان سعدی، در واقع مطالعه نسبت میان سادگی و پیچیدگی، ایجاز و عمق، و نیز کارکردهای چندلایه زبان در انتقال معناست.

احمد نادمی با بیان اینکه، آنچه سعدی را به عنوان یک متفکر و مصلح در جهان اثرگذار کرده است، آثار تعلیمی اوست، گفت: مخاطب سعدی فطرت انسان است و او همچنان به عنوان یک «معلم» در جامعه ما حضور دارد.

سعدی در دوران پرآشوب مغول، زمانی که ایران میان تیغ تاتار و زوال اخلاقی گرفتار بود، نه به عزلت‌نشینی صوفیانه پناه برد و نه به تملق‌گویی درباری تن داد.

معاون آموزش و پژوهش بنیاد سعدی با بیان‌ اینکه سعدی شاعری معتدل است، گفت: سعدی افراط و تفریط ندارد، زیاد از غم هجران نمی‌گوید، اما امید وصال را برجسته می‌کند یعنی امیدوار است و اینها است که از منظر روان‌شناختی هم سعدی را قابل ستایش می‌کند.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پیامی به‌مناسبت روز بزرگداشت سعدی گفت: بزرگداشت سعدی، بزرگداشت روحِ زنده ایرانی است؛ روحی که جهان امروز بیش از همیشه به آن نیازمند است.

در بزرگداشت سعدی، نسبت اندیشه این شاعر با مسائل معاصر از جمله خشونت و فقدان گفت‌وگو مورد واکاوی قرار گرفت.

مهدی محبتی، استاد زبان و ادبیات فارسی در یادداشتی درباره ویژگی‌های ماندگاری سعدی شیراز سخن گفته است. او در این یادداشت این شاعر را برآیند فرهنگ ایرانی می‌داند.