تاریخ بیهقی؛ یکی از درخشان‌ترین جلوه‌های زبان و ادب فارسی

متن کامل این پیام بدین شرح است: هر روزگاری را تاریخی است، اما هر تاریخی را آن بخت نیست که در حافظه زبان و فرهنگ یک ملت جاودانه شود. «تاریخ بیهقی» از آن آثار نادری است که گذشت قرن‌ها نه غبار فراموشی بر آن نشانده و نه از طراوت و شکوه سخنش کاسته است.

ابوالفضل بیهقی، این دبیر بلندآوازه و سخن‌پرداز نکته‌سنج، با قلم خویش از مرز ثبت وقایع فراتر رفت و چنان به روزگار و سرگذشت آدمیان نگریست که روایت او، افزون بر گنجینه‌ای گران‌سنگ از تاریخ ایران، به یکی از درخشان‌ترین جلوه‌های زبان و ادب فارسی بدل شد.

در جهان بیهقی، تاریخ تنها حکایت فرمانروایان و شرح فراز و فرود قدرت نیست، بلکه عرصه ظهور خوی و خصلت آدمیان، آزمون خرد و تدبیر و جلوه‌گاه وفاداری‌ها، آزمندی‌ها و لغزش‌های بشری است. او با دیده‌ای باریک‌بین و قلمی آراسته به خرد و بلاغت، از پس حوادث به حقیقت احوال انسان راه می‌جوید و چنان استادانه میان استواری سخن و لطافت بیان پیوند می‌زند که هر سطر نوشته‌اش، هم نشانی از روزگار گذشته دارد و هم دریچه‌ای به تأمل در احوال روزگار ما می‌گشاید. در این اثر سترگ، زبان فارسی به مرتبه‌ای از پختگی و توانایی می‌رسد که در آن، زیبایی لفظ از ژرفای معنا جدایی‌ناپذیر است.

قدر و منزلت بیهقی تنها به فخامت نثر و استادی در روایت محدود نمی‌ماند. آنچه میراث او را برای اهل اندیشه و قلم در همه روزگاران ارجمند می‌سازد، حرمت نهادن به حقیقت و آگاهی از مسئولیت خطیر نویسنده در برابر تاریخ است. تأمل در درستی اخبار، سنجش گفتار راویان و پرهیز از آمیختن روایت با اغراض، در شیوه تاریخ‌نگاری او جایگاهی بلند دارد. این آموزه گران‌بها، به‌ ویژه در روزگار ما که شتاب انتشار سخن گاه مجال درنگ و داوری را تنگ می‌کند، سزاوار بازخوانی و اعتنایی دوچندان است. بیهقی به ما یادآور می‌شود که قلم، آنگاه شایسته ماندگاری است که زیبایی و رسایی آن با راستی، انصاف و امانت همراه باشد.

یکم آبان‌ ماه، روز بزرگداشت این قله بلند نثر پارسی و نگاهبان ارجمند حافظه تاریخی ایران را گرامی می‌دارم و کوشش عالمانه همه استادان، مصححان و بیهقی‌پژوهانی را که با سالیان ممارست و پژوهش، چراغ شناخت این میراث بی‌بدیل را فروزان نگاه داشته‌اند، ارج می‌نهم. امید آنکه بازخوانی آثار بزرگان ادب فارسی، نه تنها مجالی برای نکوداشت شکوه گذشته، که مایه ژرف‌اندیشی، حقیقت‌جویی و اعتلای فرهنگ و زبان فارسی در روزگار ما و نسل‌های آینده باشد.

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی طی سخنانی در این رویداد گفت: ابوالفضل بیهقی به یقین یکی از افتخارات ایران است، بیهقی در قرن پنجم هجری قمری کم و بیش معاصر فردوسی بود، چنانکه سالخوردگی فردوسی مقارن با دوره جوانی بیهقی بوده است.

او افزود:سبزوار امروز و بیهق دیروز افتخارات بسیاری دارد، این خطه حکیم‌پرور و ادیب‌پرور به دیانت و دوستی اهل بیت پیامبر(ص) در طول تاریخ ایران مشهور است.

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی  تأکید کرد: سبزوار، خراسان و ایران بزرگ، مهد پرورش مردانی فرهیخته، فرهنگ‌ساز و تمدن‌ساز است که به این تمدن قوت و استمرار بخشیده‌اند.

در ادامه استادان حاضر در همایش به ارائه دیدگاه های علمی و تخصصی درباره جایگاه و اهمیت اندیشه و آثار ابوالفضل بیهقی پرداختند.

در این مراسم پیام وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به همایش ملی بزرگداشت ابوالفضل بیهقی توسط کاوه خورابه معاون علمی و پژوهشی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی برای حاضران قرائت شد.

این آیین با هدف پاسداشت جایگاه علمی و ادبی ابوالفضل بیهقی و معرفی میراث گران‌سنگ او به نسل‌های امروز و آینده برگزار شد و فرصتی برای تجدید پیوند اهالی فرهنگ و ادب با میراث تاریخی و هویتی این سرزمین فراهم آورد.

حضور استادان، چهره‌های فرهنگی و علاقه‌مندان در زادگاه بیهقی، جلوه‌ای از توجه به ظرفیت‌های فرهنگی و تاریخی این روستا و اهمیت گسترش برنامه‌های بزرگداشت مفاخر ایران در بستر زادگاه و خاستگاه آنان بود.