این برنامه، هفتم بهمنماه ۱۴۰۴، با عنوان «احیای میراث کهن»، با حضور جمعی از مدیران و کارشناسان سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی و علاقهمندان، در تالار «اندیشه» کتابخانه مرکزی این آستان مقدس، اجرا شد.
استاد حسن احسن، کارشناس مستندنگاری و نمونهسازی مدیریت مرمت آثار فرهنگی آستان قدس رضوی در این مراسم، گفت: به جمعآوری منظم اوراق، تهبندی، تهدوزی، میلچهبندی، دوخت و شیرازهبندی کتاب و قرار دادن آن با کمک مواد، ابزار و فنون خاص و متنوع در پوششی سخت و محکم به نام «جلد»، صحافی سنتی گویند.
وی با تأکید بر اینکه صحافی، امکان استفاده بهتر و آسانتر مطالعه و حفظ اوراق را فراهم میکند، ادامه داد: در صنعت جلدسازی، صاحب این پیشه علاوه بر مسئولیت حفظ اوراق از گزند آفتهای زمانه و آسیبهای مختلف، تهیه جلدی شایسته محتویات کتاب را نیز بر عهده دارد.
استاد احسن با اشاره به اینکه کار نسخهنویسی با تمام ظرافتهایش با عمل جلدسازی و صحافی سنتی، کامل میشود، بر اهمیت این دو هنر تأکید کرد.
این کارشناس برجسته در ادامه به معرفی ابزار و وسایل مورد نیاز در حوزه جلدسازی همچون انواع چرم، روکشها، چسبها و…، پرداخت و توضیحاتی نیز درباره نمونه برخی از انواع جلدها و تزئینات آنها اعم از جلدهای ضربی، سوخت، لاکی و معرق، ارائه کرد.
وی همچنین گفت: پیدایش و اوج و شکوفایی هنرهای کتابآرایی به دوره تیموری برمیگردد که سیر خود را دوره صفویه حفظ کرده و به تدریج رو به افول رفته است.
وی تصریح کرد: با ورود صنعت چاپ و گسترش آن، هنرهای صحافی سنتی و جلدسازی به تدریج کاهش یافته تا جاییکه امروزه در حال فراموشی است، اما مرمت آثار فرهنگی به دلیل وجود آثار تاریخی، همواره مورد استفاده قرار میگیرد.
استاد احسن درباره دو جلد نفیسی که توسط وی ساخته شده و از آنها در این مراسم رونمایی شد، نیز بیان کرد: این دو جلد شامل قسمت بیرونی و داخلی جلد میشود که قسمت بیرونی جلد بهدلیل آسیبپذیر بودن بهطور معمول بهصورت ضربی و سوخت کار شده و جلد قسمت داخلی نیز بهدلیل آسیبپذیر بودن و ظرافت آن، بهصورت نقشبری و معرق چرم، کار شده است.
گفتنی است، سید علی طباطبایی، مدیر مرمت آثار فرهنگی آستان قدس رضوی و علی نخعی، مسئول امور مرمت اشیای موزهای این مدیریت، از دیگر سخنرانان این برنامه سهشنبههای علمی و فرهنگی در کتابخانه حرم رضوی بودند.
منبع: کتابخانه آستان قدس رضوی