امروز چهارشنبه، 27 آبانماه 1405، یکصد و بیستمین محفل ماهانه و دوستانۀ مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب، موسوم به چهارشنبههای دیدار، در سالن کتابخانۀ این مؤسسه برگزار شد.
این جلسه به بزرگداشت دکتر محمد باقری، تاریخنگار علم، سردبیر نشریه میراث علمی اسلام و ایران، و عضو وابسته هیئتعلمی پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران، اختصاص داشت.
در بخش ابتدایی این نشست دکتر حمید احمدی، با عنوان «هویت ملی و آموزش عالی» سخنرانی کرد.
در ادامه دکتر اکبر ایرانی، مدیرعامل مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب، ضمن اشاره به نقش محوری دکتر باقری در نهضت تربیت دانشجو و پژوهشگر تاریخ علم با ایجاد پژوهشکده تاریخ علم، افزود: ارتباطات گسترده با محققان داخلی و خارجی از ویژگیهای دکتر باقری است که تأثیر فعالیتهای ایشان را افزون کرده است.
وی همچنین با اشاره به راهاندازی مجلۀ میراث علمی اسلام و ایران در راستای نهضت پژوهش در تاریخ علم، گفت: مؤسسۀ میراث مکتوب نیز با تأسیس و انتشار این نشریه با سردبیری دکتر باقری، تلاش کرده پاسخگوی بخشی از نیازهای حوزۀ تاریخ علم باشد.
وی همچنین با اشاره به گسترۀ فعالیتهای دکتر باقری در سطوح مختلف و در نسبت با اقشار گوناگون، گفت: ایشان برای همۀ اقشار برنامه داشته و در سطوح مختلف کار کردهاند. همچنین هر جا صحبتی از ساعت آفتابی باشد اثری از دکتر باقری میتوان یافت. همچنین دکتر باقری شخصیت امیدآفرینی دارد.
در بخش بعدی حسین معصومی همدانی، دربارۀ دکتر باقری سخن گفت و ضمن اشاره به سابقۀ دوستیاش با وی، از دورۀ تحصیل در دانشگاه صنعتی شریف، گفت: ما در نسلی میزیستیم که فضایی سیال بر زندگیاش حاکم بود و شاید بتوان گفت که زندگی ما اصلا برنامهای نداشت و به نحوی پیشبینی نشده در مسیری قرار گرفتیم که فعالیتهای بعدی ما را شکل داد.
وی ادامه داد: از قضا هر دوی ما به تاریخ علم علاقهمند شدیم و به صورت آماتوری مطالعه در این زمینه را آغاز کردیم اما بعدا در سن نسبتا بالا احساس کردیم که لازم است در جاهای معتبری در خارج از ایران در این زمینه تحصیل کنیم. در ادامه هم در تأسیس رشتۀ تاریخ علم به عنوان یک دیسیپلین علمی در ایران با هم همکاری داشتیم.
وی با اشاره به فعالیت برخی از دانشجویانشان در این رشته در سطح استانداردهای جهانی گفت: بخش بزرگی از این موفقیت توسط آقای دکتر باقری رقم خورده است. البته ایشان علاوه بر فعالیت آکادمیک همواره فعالیتهای قابل توجهی هم در زمینۀ همگانیسازی علم و تاریخ علم انجام دادهاند.
در بخش بعدی دکتر محمد باقری ضمن اشاره به فعالیتهای ارزشمند مؤسسۀ میراث مکتوب، از دکتر ایرانی به عنوان مدیری موفق یاد کرد و گفت: فرصتی که ایشان برای انتشار کتابهای ارزشمند تاریخ علم و مجلۀ میراث علمی فراهم کرده است، نمونهای از کارهای ایشان است.
وی همچنین در مورد نگاهش به زندگی گفت: من همواره این گونه اندیشیدهام که حیف است که آدمی که یک بار زندگی میکند، آن را صرف جمعآوری پول و ثروت کند و از همین رو اشتغالات علمی برای من بسیار ارزشمند است.
وی ضمن اشاره به علاقهمندیش به موضوعاتی همچون ساعت آفتابی و اوریگامی، گفت: از جمله کارهایی که برای آنها تلاش کردهام ایجاد چهار آرشیو یا بایگانی در زمینۀ تاریخ علم بوده است؛ یکی در بنیاد دائرة المعارف اسلامی، یکی در پژوهشکدۀ تاریخ علم و دو آرشیو در رشت؛ یکی آرشیو علمی ساعتهای آفتابی و دیگر نیز آرشیو آثار و نسخ خطی و اسناد مرتبط با کوشیار گیلانی.
وی ادامه داد: ما بیش از 50 نسخۀ خطی از آثار کوشیار گیلانی را که در 12 کشور نگهداری میشود گردآوری کرده و در پژوهشکدۀ گیلانشناسی آرشیو کردهایم. برای یک مورد از این نسخهها که در مصر نگهداری میشود سالها پیگیری کردیم. همچنین برای دسترسی به نسخههایی از آثار کوشیار که به عربی و با خط عبری نوشته شده و در فلسطین اشغالی نگهداری میشود با موانعی روبرو بودیم که توانستیم از طریق یک پژوهشکدۀ خارجی به این نسخهها دسترسی پیدا کنیم. بنابراین الان میتوانیم بگوییم مجموعۀ آثار کوشیار گیلانی در آرشیو مورد اشاره کامل است. این اقدام فکر نمیکنم در مورد هیچ دانشمند دیگری صورت گرفته باشد.
وی در پایان گفت: من پیشتر هم این پیشنهاد را مطرح کردهام که برای هر یک از دانشمندان و اندیشمندان و ادیبان میتوان در شهرهای زادگاهشان چنین مجموعه و بایگانیای ایجاد کرد.
وی همچنین ضمن تشکر از دکتر معصومی همدانی گفت: ایشان استاد ما هستند و روحیۀ حمایت از دانشجویان یکی از ویژگیهای برجستۀ ایشان است.