وی افزود: در میان این مجموعه آثار، 571 نسخه خطی از صحیفه سجادیه و آثار وابسته به آن شامل شروح، حواشی و ترجمههای صحیفه سجادیه، قابل بررسی است.
نمایش 24 نسخه صحیفه سجادیه در موزه
حجتالاسلام حسینی در ادامه، بیان کرد: با افتتاح گنجینه نهجالبلاغه و صحیفه سجادیه در بهمنماه 1401 مصادف با فرخنده زادروز حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) در فضایی با زیربنای 400 مترمربع در طبقه اول ساختمان موزه قرآن و هدایای مقام معظم رهبری حرم مطهر رضوی، منتخبی از نسخههای صحیفه سجادیه موجود در مرکز نسخ خطی کتابخانه که از نظر قدمت، کتابت و کتابآرایی ممتاز هستند، به موزه منتقل شد.
وی با اشاره به اینکه در گنجینه نهجالبلاغه و صحیفه سجادیه آستان قدس رضوی، 24 نسخه نفیس صحیفه سجادیه وجود دارد که بر اساس تاریخ کتابت در معرض نمایش عموم قرار گرفته است، گفت: قدمت تاریخی قدیمیترین نسخه صحیفه سجادیه این گنجینه به سال 416 هجری قمری و قدمت جدیدترین نسخه آن به قرن 12 هجری قمری برمیگردد.
این مقام مسئول تصریح کرد: بیتردید، صحیفه سجادیه که پس از قرآن و نهجالبلاغه، مهمترین میراث مکتوب شیعه به شمار میآید و به نامهایی همچون خواهر قرآن شناخته میشود، از جمله آثار ارزشمندی است که مشاهده نسخههای کهن آن در موزه آستان قدس رضوی برای زائران و مجاوران، جالب توجه است.
وی افزود: چراکه تمامی این نسخهها که شامل متن صحیفه، شرح و ترجمههای مختلف است، گنجینهای از میراث بیبدیل اسلامی و حکمتهای دینی به شمار میآید.
معرفی قدیمیترین نسخه
رئیس سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی درباره قدیمیترین نسخه خطی صحیفه سجادیه موجود در این سازمان نیز عنوان کرد: این نسخه با شماره 12405، در ابعاد 17/5 در 11/5 سانتیمتر توسط حسن بن ابراهیم بن محمد الزامی، بهخط نسخ پنج سطری بر روی کاغذ حناییرنگ کتابت شده و با مقوا با روکش پارچهای، مجلد شده است.
وی از این نسخه بهعنوان کهنترین نسخه صحیفه سجادیه شناخته شده در جهان نام برد و افزود: این نسخه ارزشمند متعلق به سال 416 قمری مشتمل بر 38 دعا از ادعیه صحیفه مبارکه سجادیه است که توسط ابوبکر محمد بن علی کرمانی، روایت شده است.
حجتالاسلام حسینی همچنین با توجه به منابع موجود، گفت: این نسخه در سال 1348 شمسی در جریان تعمیر و مرمت قسمتهایی از رواق دارالسلام حرم مطهر رضوی به همراه تعداد دیگری از اوراق و قرآنهای قدیمی به دست آمده و در حال حاضر در موزه آستان قدس رضوی به نمایش گذاشته شده است.
وی اضافه کرد: در سال 997 هجری قمری، زمانی که ازبکان به حرم مطهر حمله کردند و نفایس آن را به غارت بردند؛ با تدبیر متولیان وقت، نسخههای بسیار نفیسی در داخل بنای بقعه مبارک پنهان شد که این صحیفه سجادیه نیز از جمله آن نسخهها، به شمار میآید.
منتخبی از نفایس کتابخانه و موزه
رئیس این سازمان همچنین بیان کرد: نسخههای صحیفه سجادیه نفیس دیگری نیز متعلق به سدههای 5 تا 12 هجری قمری در موزه حرم مطهر رضوی به چشم میخورد که از جمله این نسخهها میتوان به نسخه شماره 11874، اشاره کرد.
وی افزود: این نسخه صحیفه سجادیه توسط محمدصالح بن غلامحسین نیشابوری در سال 1097 هجری قمری کتابت و به همت حاج غلام ایلبیگی در دیماه 1359 شمسی، وقف کتابخانه این بارگاه ملکوتی شده است. راوی اثر نیز، محمد بن حسن نجمالدین علوی است.
وی از نسخه صحیفه سجادیه به شماره 10530 بهعنوان یکی دیگر از آثار موزه آستان قدس رضوی نام برد و گفت: این نسخه در سده 11 قمری، به روایت نجمالدین علوی توسط عبدالله صدر شیرازی بهخط نسخ 12 سطری بر روی کاغذ نخودیرنگ، نگاشته شده و با مقوای رنگی، مجلد شده است.
حجتالاسلام حسینی در ادامه معرفی نسخههای صحیفه سجادیه نفیس موجود در این سازمان، به نسخه شماره 38716 اشاره و اظهار کرد: این نسخه که در کتابخانه آستان قدس رضوی نگهداری میشود در سال 1008 هجری قمری توسط دوست علی بن حسن علی بهخط نسخ 9 سطری نوشته شده است. همچنین این اثر توسط کاظم مدیر شانهچی در فروردینماه 1387 به این کتابخانه اهدا شده است.
وی گفت: از دیگر نسخههای ارزشمند صحیفه سجادیه موجود در کتابخانه رضوی میتوان از نسخه شماره 19599، نام برد که در سال 1009 هجری قمری بهخط نسخ خوش 12 سطری توسط محمود بن هاشم در 135 برگ در ابعاد 19 در 16 سانتیمتر بر روی کاغذ نخودی آهار مهره دولتآبادی، کتابت شده است.
رئیس این سازمان با اشاره به اینکه این اثر، اهدایی رهبر معظم انقلاب در خردادماه 1373 است، افزود: در این نسخه صحیفه سجادیه عناوين به شنگرف و ورق اول نونويس است. همچنین این اثر با ميشن زرشكي و تيماج قهوهاي، مجلد شده است.
وی خاطرنشان کرد: صحیفه سجادیه که در واقع دعاها و نیایشهای پرشور امام سجاد(ع) است و آموزههای معنوی و عشق به خداوند متعال را به انسان میآموزد، نهتنها برای شیعیان مورد احترام و مورد توجه است بلکه بهعنوان کتابی ارزشمند مورد توجه اهل سنت نیز قرار دارد و مورد استفاده قرار میگیرد.
منبع: کتابخانه آستان قدس رضوی