بزرگداشت استاد عارف نوشاهی، ایرانشناس و پژوهشگر نسخ خطی، و میرسیدعلی همدانی، عارف و متفکر نامدار، چهارشنبه ۲۴ دی ۱۴۰۴ در محل موسسه فرهنگی اکو در تهران برگزار شد.
در این مراسم که با حضور جمعی از اهالی علم و فرهنگ برگزار شد، محمد حسن، رئیس مؤسسه فرهنگی اکو، غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، نظامالدین زاهدی، سفیر جمهوری تاجیکستان در ایران، علی اصغر شعردوست، رئیس مؤسسه فرهنگی هنری شهریاران و سفیر سابق ایران در جمهوری تاجیکستان، حسن حسرت، نویسنده و پژوهشگر و عارف نوشاهی، استاد و نسخه پژوه برجسته، به سخنرانی پرداختند.
غلامرضا امیرخانی در ابتدای سخنان خود با اشاره به همکاریهای سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران با سازمان اکو به حضور در آخرین اجلاس رؤسای کتابخانههای عضو اکو اشاره کرد و گفت: «اگرچه سازمان اکو در ابتدا براساس بحثهای تجاری و اقتصادی شکل گرفت اما اشتراکات فرهنگی این ده کشور نیز بسیار گسترده و مهم است و از جمله همکاریهای فرهنگی ما میتوان به اجلاس رؤسای کتابخانههای ملی کشورهای عضو اکو اشاره کرد که اخیراً در آنکارا و با حضور سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران انجام شد و تفاهمنامهها و همکاریهای مشترک مثبتی را رقم زد.»
رئیس سازمان در ادامه به تجلیل از زندگی علمی عارف نوشاهی پرداخت و تصریح کرد: «استاد نوشاهی در میان اهل ادب ایرانی و به خصوص نسخهپژوهان بسیار شناخته شده است. زندگی علمی ایشان دارای دو جنبه است؛ یکی فعالیتهای او در حوزه نسخهپژوهی و تصحیح است که ماحصل آن فهارس مختلفی است که در پاکستان و در مجموعههای گنجبخش و مجموعه خاندان نوشاهی گردآمده است و دیگری آثار ایشان در حوزه عرفان و تصوف است که تصحیح متون عرفانی نگاشته شده در حوزههای مختلف این منطقه را در برمیگیرد. آثار عالمانه ایشان در مورد خواجه عبیدالله احرار از جمله این فعالیتها است که شخصاً از آن بسیار بهره بردهام.»
وی با بیان خاطرهای از تأثیر تحقیقات عرفانی نوشاهی بر زندگی عملی او اشاره کرد و گفت: «تصور میکنم چندین دهه تحقیق درباره عرفان و تصوف بر سیره و خلق و خوی عارف نوشاهی بسیار اثرگذار بوده است، زیرا در سفری که با ایشان از ترمذ ازبکستان به سمرقند و زیارت خواجه عبیدالله احرار رفتیم شاهد دگرگونی روحیه ایشان و حالات معنوی او در هنگام اولین بازدید از مقبره خواجه بودم.»
امیرخانی در ادامه با اشاره به کمنظیر بودن خدمات نوشاهی به زبان فارسی به خصوص در حوزه فهرستنویسی و فعالیتهای وی در حوزه عرفان و تصوف تصریح کرد: «تحقیقاتی که ایشان در مورد تصوف به ویژه عارف بزرگ قرن ۸، میرسیدعلی همدانی، انجام داده است و همچنین تصحیح اخیر متن بسیار مهم فخرالدین علی صفی، به نام رشحات عین الحیات که در گذشته به شکل مغلوطی تصحیح شده بود همگی گواهی بر تأثیر برجسته ایشان در شناخت فرقه نقشبندیه و چشتیه در منطقه ماوراءالنهر است. میتوان گفت نوشاهی به نوعی در حوزه فهرست نویسی نقش خان بابا مشار را در شبه قاره ایفا نموده و همچنین اثری پررنگ در شناخت عرفان ماوراءالنهر، شبه قاره و خراسان بزرگ داشته است.»
رئیس سازمان در پایان با تشکر از مؤسسه فرهنگی اکو برای برپایی این جلسه گفت: «مؤسسه فرهنگی اکو با بزرگداشت نوشاهی در واقع محل تلاقی دو میراث گرانسنگ منطقه یعنی عرفان و نسخههای خطی را برگزیده است و امیدوارم این توجه در آینده نیز با همکاریهای مشترک ادامه یابد. بخش مهمی از میراث خطی پیشینیان ما در ازبکستان، تاجیکستان، ترکیه، افغانستان یا پاکستان نگهداری میشود که با همت کشورهای منطقه میتوان به فهرستنویسی و نگهداری مناسبتر از آنها پرداخت.»
در بخش دیگری از نشست، محمد حسن، رئیس مؤسسه فرهنگی اکو، پس از خوشآمدگویی به حضار، اظهار کرد: «این گردهمایی به قصد تبادل نظر و گفتوگو محققانه جهت تقویت تفاهم و تبادلات فرهنگی و اشتراکگذاری میراث علمی مشترک برپا شده است.» وی با تقدیر از حضور عارف نوشاهی، مهمان افتخاری نشست، بهرهگیری از دانش و بصیرتهای ایشان را از برکات شاخص این نشست دانست.
حسن، با یادی از میراث میرسیدعلی همدانی، صوفی و عالم ایرانی، بر نقش تأثیرگذار وی در ترویج آموزش علوم اسلامی و اخلاق و معنویت در پهنه آسیای میانه تأکید کرد. وی افزود: «همدانی ورای علوم دینی، در شکلدهی به نهادها و فرآیندهای فرهنگی در منطقه محل تقاطع کشمیر و شمال پاکستان تأثیرگذار بوده است.»
رئیس موسسه فرهنگی اکو، در پایان با اشاره به حضور حسن حسرت در این نشست و تقدیر از فعالیتهای علمی و فرهنگی وی سخنان خود را به پایان رساند. گفتنی است در حاشیه این رویداد نمایشگاهی از آثار چاپی استاد نوشاهی، موجود در کتابخانه ملی ایران، در محل موسسه فرهنگی اکو برپا شد.
فایل صوتی صحبتهای این نشست را از بخش زیر دانلود نمایید:
منبع: سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران