کتاب «ایران شناسی در ژاپن و نگاهی اجمالی به اسلام شناسی در این کشور» اثر محمد پاسبان در سال 1403 توسط نشر میترا منتشر شده و هم اکنون با شماره بازیابی 1403 9الف2پ/64DSR در کتابخانه ایران شناسی مجلس شورای اسلامی، در دسترس علاقهمندان و پژوهشگران قرار دارد.
سابقه مطالعات ایران شناسی و اسلام شناسی ژاپنی ها در مقایسه با پیشینه اروپایی ها و آمریکایی ها در این زمینه، کم و کوتاه است. دلیل عمده این امر به نوع روابط سیاسی این دو کشور در گذشته و دوری دو کشور از هم مربوط می شود. مطالعات ایران پژوهی در ژاپن تقریبا از قرن نوزدهم میلادی شروع شده است. ایرانشناسی و اسلامشناسی ژاپنی ها به معنی واقعی کلمه، با اعزام هیات هایی از ژاپن به ایران در سال ۱۸۸۰ میلادی آغاز شد، ولی روابط تمدنی و فرهنگی ژاپن و ایران قدمتی چند هزار ساله دارد. دو کشور از روزگاران قدیم از طریق خشکی و دریا در ارتباط بوده اند که آثار به جا مانده از این ارتباطات، زمینه هایی برای ایرانپژوهی در ژاپن را فراهم ساخته است. اصولا انگیزه ایران شناسی ژاپنی ها با غربی ها تفاوت داشته است؛ آن ها اغلب از روی علاقه شخصی و نیات سودجویانه اقتصادی و بازرگانی به مطالعه درباره ایران روی می آوردند که این روی آوری جنبه استعماری نداشته است. ژاپنی ها در کار تحقیقات ایرانی خود به علت آگاهی هر چند ناچیز از میراث تاریخی و فرهنگی قدیم و غنی ایرانیان، برای مردم این سرزمین احترام و آبرو و حیثیتی تاریخی قائل هستند. البته جایگاه ایران را به عنوان یکی از بزرگترین صاحبان ذخایر نفت و گاز و از جمله تولیدکنندگان آن، در انگیزه ایران شناسی ژاپنی ها نمی توان نادیده گرفت. اگرچه موضوع ایران شناسی و اسلام شناسی در ژاپن پدیده ای جوان تلقی می شود اما در مدتی کم، بسی پرتلاش بوده اند. تلقی و تصور ژاپنی ها از ایران و ایرانیان با شناخت و داوری بسیاری از ملل تازه به دوران رسیده صنعتی امروز، که منابع اطلاعات شان را اخبار و رسانه های گروهی غربی می سازند، تفاوت دارد.
کتاب «ایران شناسی در ژاپن و نگاهی اجمالی به اسلام شناسی در این کشور» اثر محمد پاسبان با هدف بررسی تاریخ و روند تحول مطالعات ایران شناسی و اسلام شناسی در ژاپن نگاشته شده است. نویسنده در این اثر، ابتدا به پیشینه و زمینه های پیدایش ایران شناسی در ژاپن و برجسته ترین ایران شناسان ژاپنی می پردازد و سپس با معرفی دانشگاه ها، مراکز تحقیقاتی، انجمن ها و موسسات علمی این کشور، نقش آنها را در گسترش پژوهش های مرتبط با ایران و اسلام مورد تحلیل قرار می دهد.
در ادامه مصاحبه های مولف با ایران پژوهان و اساتید دانشگاه های معتبر و سطح بالا در ژاپن آمده که در خور توجه است و می تواند منابع اولیه خوبی برای مطالعه علاقه مندان به ایران شناسی در ژاپن باشد. در بخش دیگر، نویسنده با نگاهی اجمالی به تاریخچه ورود اسلام به ژاپن، به بررسی روند شکل گیری مطالعات اسلام شناسی در این کشور و تحقیق های انجام شده در این زمینه می پردازد.
این بخش کتاب به معرفی ترجمه های قرآن کریم به زبان ژاپنی، وضعیت جوامع مسلمان مقیم ژاپن، معرفی مساجد و مراکز اسلامی و تلاش های اسلام شناسان ژاپنی اختصاص دارد. نویسنده بیشتر مطالب کتاب را با حضور در دانشگاه ها و مراکز علمی و فرهنگی ژاپن و گفتگوی مستقیم با اساتید و پژوهشگران مربوطه جمع آوری کرده و به رشته تحریر درآورده است که این موضوع بر اهمیت و ارزش این کتاب می افزاید.
کتاب حاضر با تصاویر رنگی از ایران شناسان و اسلام شناسان ژاپنی و همراه دو نمایه (کتاب نامه و نام نامه)، در 403 صفحه، در سال 1403 توسط نشر میترا منتشر شده است.
معرفی از: سعیده ایمانی (کارشناس کتابخانه ایرانشناسی مجلس)
منبع: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس