نشست «از شاهنامه تا دانشنامه؛ گفت‌وگو درباره بازنمایی هنری و اهمیت دانشنامه مصور شاهنامه» شنبه (۲۳ آبان ۱۴۰۵) با حضور کرم میرزایی؛ معاون فرهنگی موزه ملی ایران، احسان رضایی؛ نویسنده و ابراهیم اسماعیلی‌اراضی در سرای اهل قلم خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد.
کرم میرزایی در این نشست درباره نسبت ادبیات و باستان‌شناسی گفت: تمامی نسخ خطی که در موزه ملی نگهداری می‌شوند، دستمایه ادبی دارند؛ البته به عنوان آثار موزه‌ای این نسخه‌ها بیشتر شامل تصویر بوده که در جهت گویاتر کردن متن اثر به کار رفته است.
وی افزود: شاهنامه اگرچه در دوران بعد از اسلام نگاشته شده اما داستان‌هایی از آن به پیش از اسلام نیز برمی‌گردد؛ باستان‌شناسان نیز همواره شاهنامه را دستمایه تحقیقات خود کرده‌اند، همچون دیگر آثار ادبی که همواره در کاوش‌ها و پژوهش‌های باستان‌شناسی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
میرزایی ادامه داد: حفاظت از اصلی‌ترین وظایف موزه‌داران در مواجهه با نسخ خطی است و انتشار این نسخ نیز به حفاظت متون کهن ادبی کمک می‌کند. به طور کل آثار ادبی باید حفاظت و نگهداری شوند و این امر هم در ایران و هم در جهان، هم نسل حاضر و هم نسل‌های بعدی باید انجام شود.
معاون فرهنگی موزه ملی ایران همچنین به بازنمایی داستان‌های شاهنامه در دیگر میراث فرهنگی ایران اشاره کرد و گفت: متن شاهنامه فقط به نظم و نثر نبوده و بسیاری از اشیای باستانی و تاریخی در موزه‌ها حاوی اشعار شاهنامه‌اند.
احسان رضایی نیز در این نشست گفت: در گذشته نسخه‌های مختلف شاهنامه مصور بودند، چرا که تصویر به فهم بهتر متن کمک می‌کرد، اما در سال ۱۳۱۹ که دیوان حافظ تصحیح ادبی شد، تصویر را از کتاب‌ها حذف کردند. اگرچه تصحیح ادبی از آن زمان شکل علمی و ادبی به خود گرفت اما دیگر شاهد کتاب‌های مصور نیستیم و فقط وجاهت علمی مدنظر مصححان و ناشران است.
وی افزود: مهم‌ترین و قدیمی‌ترین متن، شاهنامه فلورانس است که در کتابخانه ملی مرکزی فلورانس نگهداری می‌شود و همواره مرجع اصلی قرار می‌گیرد. اما مصور شدن شاهنامه در طول تاریخ همواره انجام می‌شد، به نحوی که حتی در سده هفتم، بر کاشی‌های تخت سلیمان نیز اشعار شاهنامه نگاشته شد. یکی از نمونه‌های معروف از تصاویر شاهنامه، اثری مربوط به صحنه کشتن گراز است که قرن شش به تصویر کشیده شده است.
این نویسنده و مترجم ادامه داد: ما در تدوین «شاهنامه مصور نشر سایان» از منابع مهمی بهره بردیم و از دانشنامه‌های دیگر نیز استفاده کردیم. مخاطب کتاب، باهوش است، تفاوت میان کتابی که برایش زحمت کشیده شده و کتابی که باری به هرجهت نگاشته شده را می‌فهمد. سالانه ۱۰۰ هزار عنوان کتاب در کشور منتشر می‌شود که ۶۰ هزار عنوان چاپ نخست بوده و تنها ۴۰ هزار عنوان کتاب هرسال به چاپ دوم و سوم می‌رسند. اواخر شهریور امسال از کتاب که با شمارگان ۳۰ هزار نسخه برای چاپ اول منتشر شده بود، رونمایی کردیم، اکنون که در اواخر آبان قرار داریم کتاب به چاپ دوم رسیده است.
سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار «با کتاب گفت‌وگو کنیم» از بیست‌وسوم تا سی‌ام آبان (۱۴۰۵) در سراسر کشور برگزار می‌شود.
[1]
منبع:
ایبنا به نقل از ستاد خبری سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران