در این نشست، شهرام یوسفیفر، استاد گروه تاریخ دانشگاه تهران، و مهدی تقیپور حیدری، نویسنده و پژوهشگر، درباره جایگاه مجموعه «از آستارا تا استارباد»، روش پژوهشی منوچهر ستوده و اهمیت این اثر در شناخت تاریخ و جغرافیای فرهنگی شمال ایران سخن میگویند. دبیری نشست را مصطفی نوری، پژوهشگر تاریخ معاصر ایران در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، برعهده دارد.
«از آستارا تا استارباد» مجموعهای دهجلدی و از منابع بنیادی در حوزه جغرافیای تاریخی و مطالعات شمال ایران است. منوچهر ستوده در این اثر، حاصل سالها سفر، مشاهده مستقیم و پژوهش درباره شهرها، روستاها، راههای تاریخی، قلعهها، مسجدها، بقعهها، پلها، گورستانها، کتیبهها و دیگر آثار تاریخی مناطق شمالی ایران را گردآوری کرده است.
این طرح در ابتدا با هدف ثبت مشخصات بناهای تاریخی شمال ایران آغاز شد، اما بهتدریج به پژوهشی گسترده از آستارا در غرب تا استارباد و نواحی شرقی دریای خزر تبدیل شد. ستوده در تدوین این مجموعه، افزون بر منابع مکتوب، از اسناد خانوادگی، وقفنامهها، کتیبهها، روایتهای شفاهی و مشاهدات میدانی بهره گرفت.
نوآوری اصلی این اثر در پیوند میان متن و جغرافیا نهفته است. ستوده برای بررسی روایتهای تاریخی، مسیرهای قدیمی را میپیمود، بناها و آبادیها را در محل شناسایی میکرد و نامهای جغرافیایی را با متون کهن و حافظه مردم محلی تطبیق میداد. از این منظر، «از آستارا تا استارباد» را میتوان همزمان سفرنامهای پژوهشی، اطلس جغرافیای تاریخی و بایگانی فرهنگی شمال ایران دانست.
سلسلهنشستهای «صد کتاب ماندگار قرن» با هدف بازخوانی و معرفی آثار اثرگذار تألیفی در حوزههای فرهنگ، تاریخ، ادبیات و اندیشه ایرانی برگزار میشود.
[1]
منبع: سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران