- مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب - https://mirasmaktoob.com -

معرفی منتخبی از آثار خطی و چاپ سنگی کتابخانه رضوی با محوریت غدیر خم

حجت‌الاسلام‌ سید جلال حسینی، رئیس سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی هم‌زمان با «دهه امامت و ولایت» به خبرنگار ما، گفت: مدیریت مخطوطات این آستان مقدس، در پرتوی بلندنظری واقفان و اهداکنندگان آثار در طول تاریخ، دارای آثار کهن و نفیس خطی و چاپ سنگی در موضوعات مختلف همچون غدیر خم، است.

3 اثر خطی منتخب
وی در ادامه با محوریت معرفی منتخبی از این آثار خطی، بیان کرد: کتاب «العمده فی عیون صحاح الاخبار فی مناقب امام الابرار»، با شماره 9761، از جمله نسخه‌های خطی موجود در مدیریت مخطوطات آستان قدس رضوی با موضوع احوال، مناقب و فضائل امام علی(ع) و عید غدیر، است که به همت «خان بابا مشار» در اردیبهشتماه 1346 به این آستان مقدس، اهدا شده است.
رئیس سازمان افزود: این کتاب که مشتمل بر 913 حدیث درباره فضائل و مناقب و امامت و ولایت حضرت علی بن ابی‌طالب(ع) در 36 فصل است، توسط «شمس‌الدین ابوالحسن یحیی بن حسن بن حسین بن علی بن محمد بن بطریق»، از علمای قرن ششم هجری قمری، به زبان عربی تألیف شده است.
وی تصریح کرد: نسخه خطی حاضر در سال 1062 هجری قمری، توسط «ابراهیم بن عبد النبی بن محمد علی بن حسن نجفی جعفری»، به‌خط نسخ 21 سطری بر روی 140 برگ کاغذ نخودی آهاری، در ابعاد 20/4 در 14/5 سانتی‌متر، در شیراز کتابت شده است. عناوین نسخه نیز به شنگرف و سیاهی و جلد تیماج عنابی، است.
حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسینی ادامه داد: از دیگر نسخه‌های مرتبط با این مناسبت فرخنده در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی می‌توان به کتاب «عبقات‌الانوار» به شماره 24919، اشاره کرد که دربردارنده حديث غدير است. این نسخه به‌خط نسخ مختلف‌السطور بر روی 265 برگ در ابعاد 10 در 16 سانتی‌متر، نوشته شده است.
وی از کتاب «كشف المهم فى طريق خبر غدير خم» با شماره 6749، به‌عنوان یکی دیگر از نسخه‌های کتابخانه حرم مطهر رضوی با محوریت غدیر خم نام برد و بیان کرد: این کتاب توسط سيدهاشم بحرينى، به زبان عربی در سه باب، تألیف شده است.
رئیس سازمان افزود: نسخه حاضر، در سال 1101 هجری قمری، به‌خط نسخ 24 سطری بر روی 43 برگ در ابعاد 16 در 22 سانتی‌متر بر روی کاغذ فرنگی نباتی، کتابت شده است. جلد آن نیز مقوا با روكش پارچه عطف و گوشه های تيماج قهوه ‏اى است. همچنین عناوين اثر به شنگرف و اوراق آن جدول‌بندى به شنگرف است.
وی با تأکید بر اینکه این اثر، وقفی نائینی در سال 1311 هجری شمسی است، گفت: «شيخ على بن سليمان بحرينى» نیز اين نسخه را با نسخه اصل مقابله كرده که گاهى تصحيح و مقابله در حضور مؤلف انجام ‏شده است. این مقابله در سال 1102 هجری قمری، به اتمام رسیده است.

عناوین چاپ سنگی شاخص
حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسینی همچنین عنوان کرد: در مخزن کتاب‌های چاپ سنگی کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی نیز عناوینی در نسخه‌های مکرر مرتبط با غدیر خم، قابل بررسی است.
وی از کتاب «الاحتجاج علي اهل اللجاج»، مشهور به «الاحتجاج»، به‌عنوان یکی از این آثار نام برد و افزود: این اثر، کتابی به زبان عربی در حوزه کلام است که توسط «ابومنصور، احمد بن علی بن ابی‌طالب طبرسی»، از علمای قرن ششم هجری قمری نوشته شده است.
رئیس سازمان تصریح کرد: این کتاب در بیان احتجاحات (بحث و استدلال) پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) و برخی از پیروان آنها با مخالفان خود از فرقه‌های مختلف است.
وی ادامه داد: در مخزن کتاب‌های چاپ سنگی این کتابخانه، کتابی قدیمی از این نسخه به کتابت نصرالله تفرشی با شماره اموالی 5716 وجود دارد که در سال 1269 هجری قمری در تهران به چاپ رسیده است.
حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسینی گفت: از دیگر کتاب‌های چاپ سنگی ارزشمند کتابخانه حرم مطهر رضوی می‌توان به کتاب «غدیریه» اشاره کرد که اثر «محمدجعفر بن محمدصالح قاری»، به زبان فارسی در موضوع غدیر خم است. این کتاب در سال 1277 هجری قمری منتشر شده و با شماره اموالی 11050، در این کتابخانه نگهداری می‌شود.
رئیس سازمان بیان کرد: از دیگر آثار چاپ سنگی کتابخانه آستان قدس رضوی با محوریت واقعه غدیر خم می‌توان از کتاب «احکام العیدین»، اثر «محمد قطب‌الدین دهلوی»، متعلق به سال 1331 هجری قمری، با شماره اموالی 48915، نام برد.
وی افزود: همچنین می‌توان به عناوین «لواء الحمد و کتيبه لعلي و المجد في اثبات يوم الغدير»، اثر «محمد شريف بن محمد ابراهيم اردستانی»، متعلق به سال 1305 هجری قمری، با شماره اموالی 46684 و «عبقات الانوار في امامه الائمه الاطهار»، اثر «حامد حسین کنتوری»، متعلق به سال 1295 هجری قمری با شماره اموالی 13244، اشاره کرد.

چگونگی دسترسی به منابع 
رئیس سازمان همچنین درباره چگونگی دسترسی به آثار خطی و چاپ سنگی کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی گفت: اهل علم و پژوهش با مراجعه به تالار محققان خطی کتابخانه می‌توانند پس از ارائه درخواست حضوری به مسئول تالار، تصاویر دیجیتالی این آثار را با کیفیت قابل ملاحظه دریافت کنند و از آنها در مطالعات و تحقیقات خود استفاده کنند.
وی خاطرنشان کرد: ارائه خدمات غیرحضوری سازمان نیز از طریق وب‌سایت کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی به نشانی «https://digital.aqr.ir»، به اهل علم و پژوهش انجام می‌شود.

[1]

منبع: کتابخانه آستان قدس رضوی

 

[2]
[3]