در آیین تقدیر از بلرام شکلا، رایزن فرهنگی هند در ایران که دوشنبه، سی و یکم فروردین ماه به همت سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران برگزار شد، فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اهدای سپاسنامهای، از تلاشهای فرهنگی وی قدردانی کرد.
به گزارش روابط عمومی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در این آیین، غلامعلی حداد عادل در پیامی با اشاره به برگزیده شدن بلرام شکلا به عضویت افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی، خدمات و تلاش عالمانۀ وی را در توسعۀ روابط فرهنگی ایران و هند، ماندگار و ستودنی ارزیابی کرد.
ایران و هند ریشه در تاریخی کهن و مشترک دارند
در پیام غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی آمده است: «اکنون که دوست عزیز ما و استاد محترم جناب آقای دکتر بلرام شکلا پس از یک دورۀ موفقیتآمیز در سمت رایزن فرهنگی کشور هندوستان به میهن خود بازمیگردد، همۀ اهل فرهنگ و علاقهمندان به تحکیم روابط فرهنگی ایران و هند و دوستداران گسترش زبان فارسی در آن کشور وظیفه دارند از ایشان به سبب تلاش عالمانه و صادقانهای که در طول مدت مأموریت خود در ایران داشتهاند سپاسگزاری و قدردانی کنند.
جناب آقای دکتر بلرام شکلا با تسلط به زبان فارسی و سرودن شعر به این زبان جای خود را در محافل و مؤسسات ادبی و زبانی فارسی بهخوبی باز کرد و با تدریس زبان سانسکریت به ایرانیان علاقهمند به آن زبان، توانست زمینۀ مناسبی برای شناخت عمیقتر فرهنگ و عرفان هند در ایران ایجاد کند.
شک نیست که دو فرهنگ کهن ایران و هند دارای ریشههای مشترک و کهن تاریخی هستند. استاد شکلا با اعتقاد به روح لطیف و مفاهیم و معانی متعالی عرفان هندی، از توانایی و ظرفیت درک مفاهیم معنوی و عرفانی موجود در زبان و ادبیات فارسی و بهویژه شعر فارسی برخوردار بود و توانست با همدلی با فرهنگ و عرفان اسلامی ایرانی همچون حلقۀ وصلی میان دو فرهنگ ایران و هند ایفای نقش کند.
خدمات ماندگار استاد بلرام شکلا به توسعۀ روابط فرهنگی ایران و هند سبب شد که فرهنگستان زبان و ادب فارسی که به گسترش این زبان در آن کشور توجه خاص دارد، ایشان را با رأی قاطع شورای فرهنگستان به عضویت افتخاری خود برگزیند و مقرر است حکم عضویت ایشان در مراسمی با حضور استادان زبان و ادب فارسی در هند به ایشان تقدیم شود.
اینجانب ضمن سپاسگزاری از کتابخانۀ ملی جمهوری اسلامی ایران برای برپایی این مراسم، وظیفۀ خود میدانم هم از استاد بلرام شکلا و هم از دولت هند، به سبب حسن انتخابی که در اعزام ایشان به جمهوری اسلامی ایران داشته، تشکر کنم.
برای استاد شکلا عمری طولانی و پربرکت آرزو میکنم تا بتوانند به زبان فارسی در هندوستان و تحکیم روابط فرهنگی ایران و هند مدد رسانند. امیدوارم در پرتو همۀ این تلاشها روابط همه جانبۀ دو کشور بزرگ و تاریخی ایران و هند نیز گسترش روزافزون پیدا کند و زمینهساز تقویت صلح و ثبات در منطقه گردد.»
بلرام شکلا، رایزن فرهنگی هند در ایران، پس از تشکر از اعضای فرهنگستان زبان و ادب فارسی بهویژه غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی گفت: «هرکسی که زبان مادری او، فارسی است، استاد من است؛ از بچههای کوچک تا استادان رشید. از نظر من، ایران، نیمۀ وجودی هند است و ما مردم هند، خود را در آیینۀ ایران میبینیم.»
رونمایی از دیوان بلگرامی
در حاشیۀ مراسم تقدیر از بلرام شکلا از دیوان آزاد بلگرامی، به تصحیح هومن یوسفدهی، رونمایی شد.
حمیدرضا قلیچخانی، پژوهشگر تاریخ خط و خطاطی با اشاره به جایگاه آزاد بلگرامی گفت: «او یکی از شاعران بزرگ شبه قاره، بهویژه در حوزۀ تذکرهنویسی است.» او ادامه داد: «بلگرامی در دورهای میزیست که ما در شعر فارسی در دورۀ بازگشت قرار داشتیم اما آنها کماکان به سبک هندی شعر میسرودند.»
قلیچخانی اضافه کرد: «گرچه ما در زبان فارسی در هند عقبنشینی کردیم اما خط نستعلیق، هنوز در تابلوهای راهنمای کشور هند، دیده میشود.»
مهدی رحیمپور، عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، سخنران دیگر رونمایی از کتاب بود. او دربارۀ بلگرامی گفت: «آزاد بلگرامی تا سن ۸۴ سالگی، آثار زیادی به زبان عربی و فارسی نوشته است. اما عمدۀ شهرت او در تذکرهنویسی است.» او ادامه اداد: « بلگرامی از منتقدان ادبی هند شناخته میشود و در نهایت اینکه او را بهعنوان شاعر میشناسند.»
رحیمپور دربارۀ ویژگی دیوان آزاد بلگرامی نیز گفت: «این اثر در ادامۀ سبک هندی است و ردپای حافظ در این کتاب بسیار پررنگ است؛ تاحدی که میتوان گفت، هفتاد درصد از اشعار این دیوان، تحت تأثیر غزلهای حافظ سروده شده است، اگرچه او از خاقانی و مولوی نیز تأثیر پذیرفته است. از ویژگی دیگر شعر آزاد بلگرامی، انتخاب ردیفهای دشوار است.»
این آیین با اهدای هدایا و لوح تقدیر فرهنگستان زبان و ادب فارسی و دیگر سازمانها و نهادهای علمی و فرهنگی ایران به بلرام شکلا و سپس رونمایی از دیوان آزاد بلگرامی پایان یافت.