در گروه «کلیات و تاریخ علم» چهلوسومین جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، سه عنوان از کتابهای تاریخ علم مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب به عنوان نامزد جایزه معرفی شده و به مرحلۀ دوم داوری راه یافتند.
این کتابها عبارتند از:
ـ تحریر کتاب الاُکَر لثاوذوسیوس: رسالهای در هندسه کره، تألیف نصیرالدین محمد طوسی، تصحیح و ترجمه معصومه امیری مقدم، زیر نظر حسین معصومیهمدانی، تهران: مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب، ۱۴۰۳، ۳۴۶ص.
ـ لُبُّ الحساب، تألیف علی بن یوسف بن علی، تصحیح نرگس عصارزادگان، ناظر علمی: محمد باقری، ۱۴۰۳، ۵۳۲ص.
ـ کاشانیشناخت: پژوهشی در آثار ریاضی غیاثالدین جمشید کاشانی، تألیف یونس کرامتی، تهران: میراث مکتوب، ۱۴۰۳، ۲۹۵ص.
***
[1]
تحریر کتاب الاُکَر لثاوذوسیوس پژوهشی است دربارهٔ تحریر خواجه نصیرالدین طوسی از کتاب اُکَر تئودوسیوس که یکی از آثار مهم ریاضی در دورهٔ اسلامی است.
تئودوسیوس، ریاضیدان قرن اول پیش از میلاد، اُکَر را به زبان یونانی نوشت. این کتاب شامل قضیههای پرکاربرد هندسهٔ کروی است. کاربرد این کتاب در مطالعهٔ آثار نجومی از یک سو و تحریر دقیق و روان طوسی از سوی دیگر باعث شد که تحریر اُکَر طوسی مورد اقبال بسیاری از استادان و دانشجویان ریاضی و نجوم قرار گیرد و حاشیههای بسیاری بر آن نوشته شد. طوسی در این تحریر علاوه بر آن که ساختار ریاضی اُکَر را قوت بخشیده است، مطالبی را به آن افزوده است که هم از نظر تاریخی و هم از نظر علمی اهمیت بسیاری دارند.
این کتاب شامل متن ویراستهای از تحریر اُکَر طوسی، ترجمهٔ فارسی و شرح ریاضی آن است. مقدمهٔ فارسی کتاب به موضوع و اهمیت اُکَر، سرنوشت آن در یونان و جهان اسلام، ویژگیهای تحریر طوسی، نسخ خطی موجود آن و شیوهٔ تصحیح متن پرداخته است.
***
[2]
لبّ الحساب، یکی از آثار جامع حساب دورۀ اسلامی است و رویکرد علی بن یوسف بن علی در این اثر برگزیدن محتوای کامل و جامع از گرانمایهترین آثار دورۀ اسلامی بوده است.
این کتاب با تصحیح نرگس عصارزادگان بر اساس نسخۀ منحصر بهفرد فارسی، و با نظارت علمی محمد باقری، از سوی مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب چاپ و منتشر شد.
لبّ الحساب در چهار بخش اصلی و یک خاتمه به «ضرب و قسمت و جذر و غیر آن» (در ۹ باب)، «نسبت و انواع معاملات و خطأین» (در ۳ باب)، «جبر و مقابله و انواع آن» (در ۹ باب)، «مساحت و انواع آن» (در ۱۲ باب) و «مسائل و نوادر متفرقه بیتفصیل» پرداخته است.
***
[3]
غیاثالدین جمشید بن مسعود بن محمود بن محمد کاشانی یکی از برجستهترین ریاضیدانان روزگار خود و چه بسا برجستهترین آنها بوده است. در این پژوهش با بررسی دقیق محتوای نامههای کاشانی، اشارات پراکندۀ او در آثار مختلفش و نیز مقایسۀ این دادهها با منابع تاریخی، زندگینامهای نو برای کاشانی تنظیم شده است.
رصدخانۀ سمرقند و نقش کلیدی کاشانی در این رصدخانه، معرفی میراث مکتوب کاشانی، سخن دربارۀ سه رسالۀ مفتاح الحساب، تلخيص المفتاح و الرسالة المحيطیة، تاریخچۀ نظریۀ معادلات جبری، استخراج ریشۀ n اُم اعداد و پیدایش و بهکارگیری کسرهای دهدهی، و بحث دربارۀ «آزمون درستی محاسبات» دیگر موضوعات مطرح شده در این کتاب است.
*******
در ادامه فهرست نامزدهای گروههای مختلف چهلوسومین جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران را که تاکنون معرفی شده است، میبینید.
کتابهای زیر در گروه «کلیات و تاریخ علم» به مرحله دوم رسیدند؛
ـ مباحثی در فلسفه ریاضیات: سیری در مرزهای ریاضیات و فلسفه، تألیف پیام سراجی، تهران: مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، ۱۴۰۳، ۲۲۰ص.
ـ تاریخ پیدایش علوم جدید در اروپا، تألیف پائولو روسی، ترجمه بهاءالدین بازرگانیگیلانی، تهران: کویر، ۱۴۰۲، ۴۸۰ص.
ـ تحریر کتاب الاُکَر لثاوذوسیوس: رسالهای در هندسه کره، تألیف نصیرالدین محمد طوسی، تصحیح و ترجمه معصومه امیری مقدم، زیر نظر حسین معصومیهمدانی، تهران: مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب، ۱۴۰۳، ۳۴۶ص.
ـ لب الحساب، تألیف علی بن یوسف بن علی، تصحیح نرگس عصارزادگان، ناظر علمی: محمد باقری، ۱۴۰۳، ۵۳۲ص.
ـ کاشانی شناخت: پژوهشی در آثار ریاضی غیاث الدین جمشید کاشانی، تألیف یونس کرامتی، تهران: میراث مکتوب، ۱۴۰۳، ۲۹۵ص.
چهار کتاب در گروه «ریاضیات» برای داوری دوم انتخاب شدند؛
ـ آنالیز تصادفی در مالی همراه با شبیهسازی، تألیف کانهو چوئه، ترجمه سیدنوراله موسوی و سیما مشایخی، اراک: دانشگاه اراک، ۱۴۰۳، ۲ج.
ـ لبخند تلاطم، تألیف امانوئل درمن، مایکل میلر با همکاری دیوید پارک، ترجمه محمد جلودارممقانی و علی صفدریوایقانی، تهران: دانشگاه علامه طباطبائی، ۱۴۰۳، ۶۰۵ص.
ـ توپولوژی جبری. گروه بنیادی، تألیف مگردیچ تومانیان و هادی زارع، تهران: مرکز نشر دانشگاهی، ۱۴۰۳، ۱۸۳ص.
ـ فضاهای تابعی و طولپاییها، تألیف فرشته سعدی، تهران: دانشگاه تربیت مدرس، ۱۴۰۳، ۳۳۲ص.
در گروه «فیزیک» نیز تنها یک اثر به ادامه رقابت دعوت شد؛
ـ مهندسی پلاسما، تألیف مایکل کایدر و آیزاک آی. بیلیس، ترجمه بابک شکری، تهران: دانشگاه شهید بهشتی، ۱۴۰۳، ۵۸۱ص.
در گروه «هیئت و نجوم» هم یک اثر به عنوان نامزد اعلام شد؛
ـ در جستجوی فهم کیهان، تألیف بهرام مشحون و شانت باغرام، تهران: فرهنگ نشر نو؛ با همکاری نشر آسیم، ۱۴۰۳، ۳۰۰ص.
کتابهای زیر در گروه «زیستشناسی» در مرحله دوم داوری میشوند؛
ـ فیزیولوژی و سوختوساز میکروارگانیسمهای پروکاریوت، تألیف بیونگ هونگ کیم و جئفری مایکل کد، ترجمه روحاله خیری و محمدعلی آموزگار، تهران: دانشگاه تهران، ۱۴۰۳، ۷۱۰ص.
ـ سامانههای پایدار بایوفلاک برای تولید میگوی دریایی، تألیف زاچی ماتزلیچ سموچا، ترجمه قاسم محمدی، تهران: دانشگاه تهران، ۱۴۰۳، ۷۱۵ص.
ـ ماهی زبرا در پژوهشهای زیستپزشکی، ویرایش ساموئل کارتنر، جودیت آیزن، سوزان فارمر، کارن گیلمن، مایکل کنت و جورج سندرز، ترجمه علی طاهری میرقائد، حمید چوبینه، مهدیه مغانی قهرمانلو و صدف سیفالهیانار، تهران: دانشگاه تهران، ۱۴۰۳، ۳ج.
دو کتاب در گروه «زمینشناسی» به مرحله دوم داوری رسیدند؛
ـ اهمیت زیستچینهشناختی و زمینشناختی فرامینیفرهای پلانکتون، تألیف مارسیل ک. و بوداغر- فاضل، ترجمه ابراهیم محمدی و مهدی قائدی، کرمان: دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، ۱۴۰۳، ۴۰۵ص.
ـ شناخت گسلها: شناسایی، سنسنجی و مدلسازی، تألیف دیوید تاتر و کریستین باندس، ترجمه علیرضا روانخواه و محمدعلی شیرینزاده، ویرایش عسگر صلاحی، اردبیل: دانشگاه محقق اردبیلی، ۱۴۰۳، ۵۰۱ص.
*******
موضوع « علوم اجتماعی»
موضوع «علوم اجتماعی» چهلوسومین جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران نامزدهای خود را در گروههای «جامعهشناسی»، «علوم سیاسی»، «ارتباطات و رسانه»، «اقتصاد»، «حقوق»، «آموزش و پرورش»، «علوم نظامی»، «مدیریت» و «محیط زیست» معرفی کرد.
در گروه «جامعهشناسی» دو کتاب به مرحله دوم داوری راه یافت؛
ـ خودهای فارسیخو: خاطرات خطه و خاستگاه ماقبل ملیگرایی، تألیف مانا کیا، ترجمه علیرضا عامری، ویرایش هادی بهی، تهران: ثالث، ۱۴۰۳، ۷۷۰ص.
ـ مردمشناسی دین: مناسک و آیینهای مذهبی در ایران، تألیف علی بلوکباشی، تهران: دکتر محمود افشار، ۱۴۰۲، ۶۴۴ص.
تنها اثری که در مرحله دوم در گروه «ارتباطات و رسانه» داوری میشود؛
ـ چشم خدایگان: تاریخ اجتماعی هوش مصنوعی، تألیف متیو پاسکویینلی، ترجمه سهیل رضانژاد، تهران: هرمس، ۱۴۰۳، ۳۳۵ص.
در گروه «علوم سیاسی» نیز آثار زیر به مرحله دوم ارزیابی رسیدند؛
ـ ابداع فرد: ریشههای لیبرالیسم غربی، تألیف لری سیدنتاپ، ترجمه زانیار ابراهیمی، ویرایش شهرام رجبزاده، تهران: هرمس، ۱۴۰۲، ۵۱۲ص.
ـ ملتسازی: چرا برخی کشورها یکپارچهتر میمانند و برخی تجزیه میشوند؟ تألیف آنرهاس ویمر، ترجمه محمدرضا فدایی، تهران: شیرازه کتاب ما، ۱۴۰۳، ۴۷۳ص.
ـ الاهیات سیاسی در یهودیت، تألیف مهدی فداییمهربانی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۴۰۳، ۵۸۸ص.
رقابت در گروه «اقتصاد» بین کتابهای زیر است؛
ـ بحرانهای مالی جهانی: ناگفتههای بحران مالی جهانی، مروری بر مهمترین بحرانهای اقتصادی و مالی جهان با تکیه بر بحران مالی سال ۲۰۰۸، تألیف میرابوطالب بدری، داور و ویرایش علمی: سمانه قلیپور، تهران: شرکت چاپ و نشر بازرگانی، ۱۴۰۳، ۳۴۳ص.
ـ اقتصاد زیستی: مبانی دانشی، راهبردهای سیاستی و نوآوریهای صنعتی، تألیف سیدمهدی علوی، ویرایش مهناز یزدانیفرساد، تهران: مرکز نشر دانشگاهی،۱۴۰۳، ۷۱۴ص.
ـ سرمایهداری مرد، قاتل: فئودالیسم فناورانه، تألیف یانیس واروفاکیس، ترجمه زهرا عبدالمحمدی، تهران: روزنه، ۱۴۰۳، ۲۶۰ص.
ـ ابرتهدیدها: ده روند خطرناکی که آینده ما را تهدید میکنند و چگونگی مقابله با آنها، تألیف نوریل روبینی، ترجمه وحید موسویداور، تهران: مؤسسه فرهنگی و هنری دیدگاه کاوش و سازندگیدکسا، ۱۴۰۳، ۴۶۶ص.
ـ تکامل نظامهای اقتصادی: انواع سرمایهداری در اقتصاد جهانی،تألیف باری کلارک، ترجمه عباس خندان، تهران: دانشگاه خوارزمی، ۱۴۰۳، ۶۳۷ص.
در گروه «حقوق» سه کتاب در مرحله دوم ارزیابی میشوند؛
ـ نظریه عمومی توثیق عینی، تألیف جلیل قنواتی و محمد محلی، تهران: دانشگاه تهران، ۱۴۰۳، ۴۴۴ص.
ـ نظریه عمومی عوض در حقوق اسلامی، تألیف سیدمصطفی محققداماد، تهران: سخن؛ با همکاری مرکز نشر علوم اسلامی، ۱۴۰۲، ۴۶۳ص.
ـ رویکردهای جامعهشناختی در جرمشناسی، تألیف ایمون کارابین، الکساندرا کوکس، پام کوکس، ایزابل کروهورست، آنا دی رونکو، پیت فوسی، آنا سرگی، دارن تیل و جکی تورتون، ترجمه هوشنگ نایبی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، ۱۴۰۳، ۹۱۵ص.
در گروه «آموزش و پرورش» تنها یک اثر راهی داوری مرحله دوم شد؛
ـ علوم تربیتی مدرن و پرسش از هویت و روششناسی علوم تربیت اسلامی، تألیف علی لطیفی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه؛ مرکز مدیریت حوزههای علمیه، معاونت پژوهش؛ دبیرخانۀ حمایت از طرحهای پژوهشی، ۱۴۰۳، ۴۹۴ص.
در گروه «علوم نظامی» نیز آثار زیر برای برگزیده شدن رقابت میکنند؛
ـ ۳۳ استراتژی جنگ، تألیف رابرت گرین، ترجمه صدیقه اوشنی، ویرایش مرجان شمیلشوشتری، قم: یوشیتا، ۱۴۰۳، ۶۶۴ص.
ـ جنگ هوشمند: چشمانداز تحول نظامی در عصر هوش مصنوعی، تألیف مینگ شی وو، ترجمه قاسم محمدعلیپور یامچی، تهران: هوشمند، ۱۴۰۳، ۶۰۰ص.
ـ آن سوی اروند، تلاش برای تثبیت فاو: شروع عملیات دفاع متحرک عراق، انتقاد از عراق برای استفاده از سلاح شیمیایی ۱۱ اسفند ۱۳۶۴ تا ۱۰ فروردین ۱۳۶۵، تألیف احمد نصرتی، نظارت محتوایی: مسعود سرمدی، ویراستار و مسئول آمادهسازی: هانیه مرشدی، تهران: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، ۱۴۰۳، ۱۲۸۰ص.
ـ جنگ در فراسوی مرز: قرارگاه رمضان در جنگ عراق با ایران، تألیف رضا صادقی، بهکوشش گروه مطالعات و جغرافیای نظامی، ناظر: محمدباقر ذوالقدر، ویرایش متن: لیلا مهدوینیا، تهران: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، مرکز تحقیقات و اسناد دفاع مقدس، ۱۴۰۳، ۹۶۸ص.
برای ارزیابی در مرحله دوم کتابهای زیر در گروه «مدیریت» معرفی شدند؛
ـ پایش و نظارت راهبردی در سازمانهای بزرگمقیاس، تألیف آراد قنبریزاده و علی بزرگیامیری، تهران: شهرداری تهران، مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهران، ۱۴۰۳، ۴۰۹ص.
ـ مبانی مهندسی مالی و مدیریت ریسک، تألیف محمد محمدی، ریحانه محمدی و حمیدرضا شاهی، اراک: ارشک، ۱۴۰۳، ۴۶۸ص.
ـ فرهنگ سازمانی و رابطه آن با جو و هویت سازمانی از نگاه دانشمندان مدیریت، ویراستاران: نیل ام. اشکناسی، سلست پی. ام. وایلدروم و مارک اف. پترسون، ترجمه پرویز احمدی، تهران: شرکت آیندهآموزان آتا، ۱۴۰۳، ۷۸۰ص.
ـ مدیریت استعداد، ویراستاران: دیوید جی. کالینگر، کامل ملاحی، واین اف. کسیو، ترجمه علیرضا رجبی پورمیبدی، اسما محمدی، فهیمه دوستحسینی و علیرضا جهانفکر، یزد: دانشگاه یزد، ۱۴۰۳، ۸۰۵ص.
در گروه «محیط زیست» تنها یک اثر ارزیابی میشود؛
ـ ردپای هومو بر زیستسپهر: از اسطوره تا فضا، تألیف نصرتالله صفائیان، ویرایش دیانا عسکری زاده و محمدحسن جوری، تهران: معین، ۱۴۰۳، ۳۱۰ص.
*******
موضوع «کلیات»
در گروههای «کتابداری، دایرةالمعارفها، اسناد و تاریخ مطبوعات و نسخ خطی» از موضوع «کلیات» ۷ کتاب به مرحله دوم داوری چهلوسومین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران راه یافتند.
در گروههای «کتابداری، دایرةالمعارفها، اسناد و تاریخ مطبوعات» آثار زیر به مرحله نهایی راه پیدا کردند:
مجموعه آثار میرزاحسن رشدیه تبریزی متوفای ۱۳۲۳ش، پژوهش سیدرضا باقریانموحد، قم: مؤسسه فرهنگی طه، کتاب طه
فهرست منابع غیرکتابی کتابخانه دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران همراه با نمایه تحلیلی، تألیف مریم امینی، تهران: دانشگاه تهران
موسوعة آیات الاحکام: طبقا لمذهب اهل البیت علیهمالسلام مع المقارنة للمذاهب الأخری، تألیف قدرتالله انصاری، محمدجواد انصاری، حسین انصاری، حبیب حائریزاده، غلامرضا زاهدیتبار، سیدعلیاکبر طباطبائیخوزانی، سیدجواد قریشیامیری، سید محمدرضا فیاضی بروجنی و علیاصغر مرادیافراپلی، تحقیق روحالله انصاری، یونس فرخنده و عباس کوهی، تهران: پژوهشکده باقر العلوم علیهالسلام
فرهنگ تاریخی پوشاک، تألیف منصوره عرب، تهران: کتاب بهار
دهخدا و لغتنامه، تألیف مریم میرشمسی، تهران: قطره
اصناف روزنامهنگاری و مطبوعاتی تهران (۱۳۵۷ تا ۱۴۰۳)، تألیف فرید قاسمی، تهران: جهان کتاب.
در موضوع «نسخ خطی» تنها یک اثر به مرحله دوم داوری رسید:
متون پیشااسلامی موجود در کتابخانه آستان قدس رضوی (نسخههای خطی و چاپ سنگی)، تألیف فاطمه جهانپور، ویرایش محسن ناجینصرآبادی، مشهد: سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی
*******
موضوع «فلسفه و روانشناسی»
دبیرخانه چهلوسومین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران نامزدهای موضوع «فلسفه و روانشناسی» را در گروههای «فلسفه اسلامی»، «فلسفه غرب»، «منطق» و «روانشناسی» معرفی کرد.
دو کتاب زیر در گروه «فلسفه اسلامی» به عنوان نامزد انتخاب شدند:
عقل نزد فارابی، ابنسینا و ابنرشد، تألیف هربرت دیویدسن، ترجمه حسن قنبری، تهران: علم، ۱۴۰۳، ۵۵۲ص.
المبدأ و المعاد، تألیف ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا، تصحیح سیدحامد هاشمی، ویرایش علمی: سیدمحمود یوسفثانی، تهران: مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، ۱۴۰۳، ۵۱۸ص.
در گروه «فلسفه غرب» آثار زیر در مرحله دوم ارزیابی میشوند:
ذاتگرایی علمی، تألیف برایان الیس، ترجمه ابراهیم دادجو، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۴۰۳، ۶۸۰ص.
فیزیک، تألیف ارسطو، ترجمه اسماعیل سعادت، بازنگری و ویرایش: حسین معصومیهمدانی، تهران: هرمس، ۱۴۰۳، ۵۱۷ص.
آغازین بنیادهای متافیزیکی منطق با رهسپارشدن از لایبنیتس، تألیف مارتین هایدگر، ترجمه طالب جابری، زیرنظر محمدمهدی اردبیلی، تهران: نی، ۱۴۰۳، ۳۵۰ص.
شرح انتقادی حسیات استعلایی از کتاب نقد عقل محض (مباحث مکان و زمان): بررسی انتقادی و تطبیقی فلسفه نظری کانت ۲، تألیف حسین غفاری، تهران: حکمت، ۱۴۰۳، ۲۷۲ص.
تکاثری که به عنوان نامزد این موضوع در گروه «منطق» انتخاب شد به شرح زیر است:
نظریه برهان: حساب رشته: چارچوبی برای معنا و منطق، تألیف داود حسینی، ویرایش مریم ربانی، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب دانشگاهی در علوم اسلامی و انسانی (سمت)؛ پژوهشکدۀ تحقیق و توسعۀ علوم انسانی، ۱۴۰۳، ۳۷۵ص.
کتابهای زیر در گروه «روانشناسی» به مرحله دوم داوری رسیدند:
درآمدی بر روانشناسی خرد، ویراستار رابرت. جِی. استرنبرگ و جودت گلاک، ترجمۀ پروین کدیور و محمدجعفر جوادی، تهران: کتاب ارجمند، ۱۴۰۳، ۳۹۰ص.
آسیبشناسی خانواده: با نگرش به منابع اسلامی، تألیف محمدرضا سالاریفر، سجاد فروزش، عباسعلی هراتیان و یحیی داوری، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ۱۴۰۳، ۳۵۶ص.
*******
موضوع «دین»
چهلوسومین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران ۳۲ کتاب در گروههای «کلیات اسلام»، «علوم قرآنی»، «حدیث»، «سیره»، «فقه و اصول»، «کلام»، «اخلاق»، «عرفان» و «ادیان دیگر» به عنوان نامزد معرفی شدند.
در گروه «کلیات اسلام» تنها یک اثر به مرحله دوم داوری رسید:
ـ مرد تدبیر و مدارا: احوال، افکار و آثار آیةالله حاج شیخ عبدالکریم حائرییزدی (م ۱۳۵۵ق)، تألیف سیدعباس رضوی، زیر نظر رضا مختاری، قم: مؤسسۀ کتابشناسی شیعه، ۱۴۰۳، ۱۱۲۰ص.
رقابت در گروه «علوم قرآنی» بین ۸ کتاب زیر است:
ـ انگارۀ بنات الله از کشاکش سنت و تجدد، تألیف زهرا محققیان، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۱۴۰۳، ۳۷۲ص.
ـ تمدن در قرآن، تألیف رمضان محمدی و راضیه تبریزیزادهاصفهانی، ویرایش علی حائریمجد، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه؛ مرکز پژوهشی تمدن اسلامی پیامبر اعظم صلیاللهعلیهوآله، ۱۴۰۳، ۴۴۲ص.
ـ مبانی تفسیر اجتماعی، تألیف سیدمصطفی احمدزاده، سرویراستار: محمدباقر انصاری، ویرایش وحید حامد، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۴۰۳، ۲۸۰ص.
ـ تأویل در روایتهای تفسیری، تألیف محمد مرادی، قم: مؤسسۀ فرهنگی طه، کتاب طه، ۱۴۰۳، ۴۸۸ص.
ـ تکوین تفسیر در سدههای نخست اسلام، اعتبار مکتوبات اسلامی در دورۀ شکلگیری، تألیف هربرت برگ، ترجمۀ شادی نفیسی، زهره زنجانچینیکو و زینب نجفی، ویرایش حسین خندقآبادی، تهران: حکمت، ۱۴۰۳، ۴۱۶ص.
ـ پژوهشی تطبیقی در مفردات قرآن کریم، تألیف محمدکاظم شاکر و محمدعلی همتی، سرویراستار: نازیلا فرمانیانوشه، تهران: دانشگاه علامه طباطبائی، ۱۴۰۳، ۳۹۶ص.
ـ آموزه قرآنی امت: رهیافتی فرهنگی و تمدنی، تألیف امیرمحسن عرفان، ویرایش محمدرضا مروارید، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، ۱۴۰۳، ۴۸۷ص.
ـ فرهنگنامۀ بزرگ قرآنی، پژوهش علی رواقی، تهران: دانشگاه شهید بهشتی، ۱۳۹۵ـ۱۴۰۲، ۶ج.
در گروه «حدیث» آثار زیر برای برگزیدهشدن رقابت میکنند:
ـ عبقات الأنوار فی إمامه الائمة الاطهار علیهمالسلام، تألیف میرحامد حسین لکهنوی، تحقیق و تصحیح گروه محققان، سرویراستار: مهدی اسفندیاری، زیرنظر محمدتقی سبحانی، قم: بنیاد بینالمللی امامت، نشر امامت اهل البیت الطاهرین علیهمالسلام؛ مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، ۱۴۰۳، ۱۷ج.
ـ الکافی، تألیف محمد بن یعقوب کلینی، تصحیح و تحقیق محمدحسین درایتی و همکاران (گروه احیا و تصحیح متون)، ترجمۀ سیدضیاء مرتضوی، محمد مرادی، مهدی مهریزی، عبدالهادی مسعودی و حمیدرضا شیخی، بازبینی ترجمه: علی خنیفرزاده، مهدی حسینیانقمی، رسول افقی، محمد مرادی و سعیدرضا علیعسکری، ویرایش و تحقیق اسناد: سیدعلیرضا حسینی و محمدرضا جدیدینژاد، شرح احادیث و توضیح مفردات: جواد فاضل بخشایشی، سرویراستار فارسی: علی خنیفرزاده، قم: مؤسسۀ علمی ـ فرهنگی دارالحدیث، انتشارات دار الحدیث، ۱۴۰۳، ۱۵ج.
ـ بررسی پدیدۀ وضع و تحریف در احادیث مهدویت، جریانها، نمونهها و برآیندها، تألیف خدامراد سلیمیان، سرویراستار: محمدباقر انصاری، ویرایش ابوالقاسم آرزومندی، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۴۰۳، ۴۹۶ص.
ـ لوامع الأنوار فی شرح عیون الأخبار (کتاب شرح عیون أخبار الرضا علیهالسلام)، تألیف نعمةالله الموسوی الحسینی الجزایری (۱۰۵۰ـ۱۱۱۲ق)، تصحیح و تحقیق امیر سلمانیرحیمی و ناصر نجفی، ویرایش محمدحسن زبری القائنی، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، ۱۴۰۳، ۸۷۴ص.
ـ کلمات سید العرب ابیالحسن علی بن ابیطالب صلواتاللهعلیه، تألیف السید ابوالحسن محمد بن طاهر الجعفری الاصفهانی، تحقیق گروه محققان کتابخانۀ علامه مجلسی، زیر نظر سیدحسن موسویبروجردی، قم: کتابخانۀ علامه مجلسی، ۱۴۰۳، ۷۸۸ص.
تک اثر زیر نیز در گروه «سیره» به عنوان نامزد معرفی شد:
ـ رویکردهای ایرانی به واقعۀی عاشورا، تحلیلی پدیدارشناسانه از عاشورا در فرهنگ ایران، تألیف علی مهجور، تهران: نیستان هنر، ۱۴۰۳، ۴۲۶ص.
۴ کتاب زیر در گروه «فقه و اصول» برای برگزیده شدن رقابت میکنند:
ـ نهایة الوصول إلی علم الأصول، تألیف علامه حلی، تحقیق مؤسسۀ آل البیت علیهمالسلام لإحیاء التراث، قم: مؤسسۀ آل البیت علیهمالسلام لاحیاء التراث، ۱۴۳۱ـ۱۴۴۵ق، ۵ج.
ـ بررسی فقهی حفظ نظام و مسائل آن، تألیف سیدضیاء مرتضوی، سرویراستار: محمدباقر انصاری، ویرایش معصومه شجاعی، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۴۰۳، ۶۸۲ص.
ـ روششناسی اجتهاد: مطالعۀ مکاتب اجتهادی معاصر، تألیف ابوالقاسم علیدوست، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی، ۱۴۰۳، ۵۱۶ص.
ـ قراردادهای سوآپ: بررسی فقهی ـ اقتصادی، تألیف غلامعلی معصومینیا، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی، ۱۴۰۳، ۵۸۸ص.
در گروه «کلام» تنها یک اثر به مرحله دوم داوری راه یافت:
ـ کلام اسلامی: شرحی بر کشف المراد، تألیف حسن یوسفیان، ویرایش حسن یوسفیان، قم: حکمت اسلامی، ۱۳۹۴ـ۱۴۰۳، ۳ج.
کتابهای زیر در گروه «اخلاق» در مرحله دوم مورد ارزیابی قرار میگیرند:
ـ اخلاقشناسی و مرزهای فلسفه، تألیف برنارد ویلیامز، ترجمۀ مینو حجت، ویرایش زبانی: معصومه موسوی، تهران: مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، ۱۴۰۳، ۳۹۶ص.
ـ کتاب راهنمای جامعهشناسی اخلاق، بهکوشش استیون هیتلین و استفان وایزی، ترجمۀ مجید جعفریان، سیدرحیم راستیتبار، حمید طالب، مهدی حبیبالهی، اللهکرم کرمیپور و سیدجواد میری، نظارت علمی و مقدمۀ تحلیلی: مهدی علیزاده، سرویراستار: محمدباقر انصاری، ویرایش معصومه شجاعی، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۴۰۳، ۱۰۵۶ص.
ـ طبقهبندی گزارههای اخلاقی، درآمدی بر مبانی و شیوهها در آیات قرآن کریم و روایات، تألیف محمدجعفر صدری، تهران: دفتر پژوهش و نشر سهروردی، ۱۴۰۳، ۹۵۲ص.
ـ آموزش اخلاق: مطالعهای در نظریه و کاربرد جامعهشناسی آموزش و پرورش، تألیف امیل دورکیم، ترجمۀ هوشنگ نایبی و محمدرضا جوادییگانه، تهران: علمی، ۱۴۰۳، ۳۲۲ص.
ـ اخلاق آب: رویکردی ارزشمحور برای حل بحران آب، تألیف دیوید گرونفلد، ترجمۀ سیدموسی حسینی، ویرایش ادبی: داود رمضانی، تهران: دانشگاه تهران، ۱۴۰۳، ۲۶۵ص.
ـ خداوند خداوندان اخلاق: کتاب دوم از فلسفۀ اخلاق اجتماعی جامعهشناسی تاریخی اخلاق، تألیف حمید ابوطالبی، تهران: لوح فکر، ۱۴۰۳، ۷۰۲ص.
۴ کتاب در گروه «عرفان» مرحله دوم داروی این جایزه را از سر میگذرانند:
ـ مقامات حاتمی: مناقب ضیاءالدین حاتمی جوینی عارف قرن ششم، تألیف ضیاءالدین ابوبکر حاتمی، تصحیح محمدرضا شفیعیکدکنی، تهران: سخن، ۱۴۰۳، ۳۹۲ص.
ـ عیار نقد: بررسی انتقادی روایات ناظر به نقد تصوف و عرفان، تألیف محمد عیسی جعفری، ویرایش زبانی: سجاد محمدی، تهران: مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، ۱۴۰۳، ۶۵۸ص.
ـ شب تیره نفس، تألیف خوآن دلا کروث (یوحنای صلیبی)، ترجمه و شرح ربابه آبداری، ویرایش حسین خندقآبادی، تهران: کرگدن، ۱۴۰۳، ۲۴۴ص.
ـ باخرزینامه: مجالس و نامهها و رسالهها و لطائف و قطعات پراکنده، تألیف ابوالمعالی سیفالدین سعید بن مطهر باخرزی، تصحیح اکبر راشدینیا، ویرایش حامد عبداللهیسفیدان، تهران: مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران، ۱۴۰۳، ۴۹۲ص.
در گروه «ادیان دیگر» نیز ۲ کتاب به عنوان نامزد معرفی شدند:
ـ اساطیر غرب (از مجموعۀ نقابهای ایزد)، تألیف جوزف کمبل، ترجمۀ مانی صالحیعلامه، ویرایش فاطمه نادری، تهران: چرخ، ۱۴۰۳، ۵۸۶ص.
ـ تائوی اسلام: کتاب مرجع دربارۀ مناسبات مربوط به جنسیت در اندیشۀ اسلامی، تألیف ساچیکو موراتا، ترجمۀ اسماعیل علیخانی و حسین نقوی، تهران: مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران، ۱۴۰۳، ۸۱۵ص.